* Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol. Anlamı : Akarsu pislik tutmaz. Sular akıp giderken temizler yatağını.
Onun içinde hiçbir kötülük barınamaz. Temizdir çünkü sürekli akar. Cimrilik,
mal mülk sahibi olma hırsı kalbi karartır. O insan ki cömerttir, başkalarına
yardım eder; kalbinden ırmaklar akar. İnsan akarsu gibi olmalıdır.
* Şefkat ve merhamette güneş gibi ol.
Anlamı : Allah yeryüzünü zayıf, güçlü bir yığın canlı ile
donatmıştır. Ve onların başlarına taç olarak da insanı yaratmış. İnsana ise
kaynağı kendinde sonsuz olan şefkat ve merhamet vermiştir ki Allah'ın
yarattıklarına karşı sevgi, diğer insanlara saygı duysun. Güneş gibi ol
şefkatinle ışıt ve ısıt yeryüzünü.
* Başkalarının kusurlarını örtmede gece gibi ol.
Anlamı : Allah'ın kıyamet gününde insanını ayıplarını örtmesi için,
kötülüklerin yayılmaması, örnek olmaması için. Toplumda kin ve düşmanlık
tohumlarının yeşermesin. Gece nasıl karartırsa her şeyi sen de karart
kusurları ve başkalarının günahlarını... Gece gibi ol!
* Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol.
Anlamı : Varlığın özü sevgidir. Herkesi ve her şeyi sevmelidir insan.
Allah'ın bütün yarattıklarını... İncitme hiç kimseyi ve hiçbir varlığı. Ölü
gibi ol!
* Tevazu ve alçak gönüllülükte toprak gibi ol.
Anlamı : Başkalarına saygı göstermeli insan. Bu kendine saygının
başka bir şekli. Diğerlerini küçük görmemeli, kibirlenmemeli. O kutlu elçi
de buyurmuş ki: "Her kim Allah için alçakgönüllülük yaparsa, Allah muhakkak
onun derecesini yükseltir." Kim ki Allah katında derecesini yükseltmek ister
toprak gibi olmalıdır.
* Hoşgörülülükte deniz gibi ol. Anlamı : İnsan kendini bilmelidir. Kendini bilmenin zirvesi de
hoşgörüdür. Hoşgörülü olmazsan sevemezsin. Aç gördüysen doyur, çıplak
gördüysen giydir, ağlattığın varsa güldür, yıktığın varsa yap. Kalbinde bir
deniz olsun adı: Hoşgörü... Deniz gibi ol.
* Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol.
Anlamı : Kimse seni olmadığın gibi düşünmesin. Çünkü her şeyi gören
sana şahdamarından daha yakın bir göz, içini dışını, geceni gündüzünü,
aklını ve kalbini görüyor. Kimseyi kandıramazsın hele yüce yaradanı asla...
Bunun için Hazreti Mevlâna'nın en büyük öğüdü: "Ya olduğun gibi görün ya
göründüğün gibi ol."
